Η αποχώρηση της Γκίλφοϊλ και τα αναπάντητα ερωτήματα για την Ελλάδα

Δημήτρης Π. Παναγιωτόπουλος

Η αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από τη θέση της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, έπειτα από αίτημα παραίτησης της αμερικανικής κυβέρνησης, αποτελεί σοβαρή εξέλιξη. Σύμφωνα με Reuters και Associated Press, η απόφαση ακολούθησε δημοσιεύματα και καταγγελίες για τη συμπεριφορά της. Η ίδια αρνείται τις κατηγορίες. Η απομάκρυνσή της συνιστά πολιτικό γεγονός, όχι δικαστική απόδειξη όσων της αποδίδονται.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου, με αφορμή ήταν το δημοσίευμα της Wall Street Journal για τη φερόμενη συνομιλία της πρέσβειρας με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και τις αναφορές της στις πολιτικές εξελίξεις της Ρουμανίας , είχαν  τεθεί  σε συζήτηση ερωτήματα για τη λαϊκή κυριαρχία, τη διαφάνεια των ενεργειακών συμφωνιών και τα όρια της διπλωματικής παρέμβασης. Πολλοί  έθεταν το ερώτημα εάν σε συνομιλία με Έλληνα υπουργό διατυπώθηκαν υπαινιγμοί δυνατότητας εξωτερικής παρέμβασης στην πολιτική ζωή της Ελλάδας.

Οι νεότερες εξελίξεις καθιστούν ακόμη πιο αναγκαία τη διερεύνηση, γιατί δεν επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι κάθε προηγούμενη καταγγελία έχει ήδη επιβεβαιωθεί. Στο μεταξύ, ο Μάρκο Ρούμπιο επισκέφθηκε την Αθήνα στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ. Η επίσκεψη εντάσσεται στη θεσμική σχέση των δύο χωρών. Η χρονική της εγγύτητα με την αποχώρηση της πρέσβειρας δεν αρκεί για να τεκμηριώσει αιτιώδη σύνδεση ανάμεσα στα δύο γεγονότα.  Έτσι για την ελληνική δημόσια ζωή, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η ενημέρωση και η λογοδοσία. Η αλλαγή του επικεφαλής μιας ξένης διπλωματικής αποστολής δεν απαλλάσσει την ελληνική κυβέρνηση από την ευθύνη να εξηγήσει τι συνέβη στις επαφές των δικών της εκπροσώπων.

Πραγματοποιήθηκε η συνομιλία που περιέγραψε το δημοσίευμα και ποιο ήταν το περιεχόμενό της; Ενημερώθηκαν ο Πρωθυπουργός και το Υπουργείο Εξωτερικών; Ζητήθηκαν διευκρινίσεις από την αμερικανική πλευρά; Ποιες δεσμεύσεις έχουν αναληφθεί για το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τον Κάθετο Διάδρομο; Ποιοι ιδιωτικοί παράγοντες συμμετείχαν στις σχετικές επαφές και με ποια ιδιότητα;

Οι απαντήσεις πρέπει να είναι συγκεκριμένες και ελέγξιμες. Όπου συντρέχουν πραγματικοί λόγοι διπλωματικής εμπιστευτικότητας, η ενημέρωση μπορεί να παρέχεται μέσω των αρμόδιων κοινοβουλευτικών διαδικασιών. Η εμπιστευτικότητα δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενική εξαίρεση από τη δημοκρατική λογοδοσία.

Η Ελλάδα έχει συμφέρον να διατηρεί σταθερές και παραγωγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αξιοπιστία αυτών των σχέσεων απαιτεί σεβασμό της κυριαρχίας, σαφείς αρμοδιότητες και διαφάνεια στη σύνδεση διπλωματικών επαφών και επιχειρηματικών επιδιώξεων. Η διεκδίκηση εξηγήσεων προστατεύει τη θεσμική συνεργασία και την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτήν.

Ιδιαίτερα στην ενέργεια, οι επιλογές δεσμεύουν τη χώρα για χρόνια. Πρέπει να αξιολογούνται με βάση την ασφάλεια εφοδιασμού, τη διαφοροποίηση των πηγών, το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και το δημόσιο συμφέρον. Χρειάζονται επίσης εγγυήσεις αποτροπής συγκρούσεων συμφερόντων και αποτελεσματικός έλεγχος των διαδικασιών λήψης αποφάσεων.

Η συζήτηση οφείλει πλέον να οδηγήσει σε διερεύνηση των καταγγελιών, τεκμηριωμένη ενημέρωση και απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύψουν. Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστούν τα γεγονότα και να διασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις για τη χώρα λαμβάνονται από τα αρμόδια θεσμικά όργανα, με γνώμονα το συμφέρον της ελληνικής κοινωνίας.

Οι κυβερνήσεις της Ελλάδας αναδεικνύονται και κρίνονται από τον ελληνικό λαό. Η προστασία αυτής της αρχής απαιτεί καθημερινή άσκηση κυριαρχίας, διαφάνεια και λογοδοσία. Η αποχώρηση της πρέσβειρας δεν κλείνει τα ερωτήματα που αφορούν την ελληνική πλευρά.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ