Η Γαλλία δεν είναι άλλοθι: το 2008 εκθέτει τον Μητσοτάκη – Το κράτος δεν σώζεται με τανκς ούτε με την πολιτική του φόβου

Του Νίκου Νικολόπουλου, Προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος

Η Γαλλία δοκιμάζεται και η Αθήνα παρακολουθεί. Η κυβέρνηση, όμως, δεν βλέπει μόνο όσα συμβαίνουν στους γαλλικούς δρόμους. Βλέπει και τον φόβο μήπως η κοινωνική οργή περάσει τα σύνορα και φτάσει στις ελληνικές πόλεις. Έτσι, αντί να αναζητήσει τι γεννά την αγανάκτηση, σπεύδει να προειδοποιήσει τους πολίτες για το χάος.

Η γαλλική κρίση δεν προσφέρεται ούτε για πανικό ούτε για πολιτική εκμετάλλευση. Προσφέρει ένα σκληρό μάθημα: η δημοκρατία οφείλει να αντιμετωπίζει τη βία, αλλά δεν δικαιούται να βαφτίζει κάθε διαμαρτυρία απειλή. Το κράτος πρέπει να προστατεύει τους πολίτες και την περιουσία τους. Πρέπει, όμως, να ασκεί την εξουσία του με μέτρο και λογοδοσία.

Στις κινητοποιήσεις της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, οι αρχές υπολόγισαν περίπου 550.000 διαδηλωτές, ενώ τα συνδικάτα εκτίμησαν ότι συμμετείχαν 800.000. Πολλοί διαδήλωσαν ειρηνικά· παράλληλα, ομάδες προχώρησαν σε εμπρησμούς, λεηλασίες και επιθέσεις. Η βία είναι καταδικαστέα. Δεν εξαφανίζει, όμως, τα πραγματικά κοινωνικά αιτήματα που έβγαλαν τόσο κόσμο στον δρόμο.

Το 2008 δεν είναι μια βολική ανάμνηση

Για μια χώρα με τις μνήμες της 21ης Απριλίου, η συζήτηση για κατάσταση πολιορκίας, στρατό στους δρόμους και αναστολή συνταγματικών ελευθεριών δεν είναι θεωρητική. Και ο Δεκέμβριος του 2008 παραμένει ένα δύσκολο κεφάλαιο της πρόσφατης ιστορίας μας.

Μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, η Αθήνα έζησε εκτεταμένες ταραχές. Στη σύσκεψη της κυβερνητικής επιτροπής, όπως έχει καταγραφεί, τέθηκαν προτάσεις για έκτακτα μέτρα. Ο Κώστας Καραμανλής και ο τότε υπουργός Δημόσιας Τάξης, Προκόπης Παυλόπουλος, δεν τις αποδέχθηκαν.

Η απόφασή τους επικρίθηκε. Καταστήματα και περιουσίες δεν προστατεύθηκαν όπως έπρεπε, ενώ η αγορά του κέντρου υπέστη σοβαρό πλήγμα. Το διακύβευμα, όμως, ήταν μεγαλύτερο από τις ζημιές στην Πανεπιστημίου. Μια επιχείρηση που θα κλιμάκωνε τη σύγκρουση μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερο αίμα και βαθύτερη αποσταθεροποίηση.

Ο Επαμεινώνδας Σκυφτούλης είχε πει ότι «οι αστοί θα πρέπει να τους ανάψουν κερί που δεν τσίμπησαν στην προβοκάτσια». Η φράση δεν αθωώνει το κράτος για τις παραλείψεις του. Αναγνωρίζει ότι μια κυβέρνηση χρειάζεται ψυχραιμία και κρίση: να προστατεύει την κοινωνία χωρίς να μετατρέπει κάθε ταραχή σε αφορμή για ανεξέλεγκτη καταστολή.

Και εδώ βρίσκεται η αντίφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το 2015, όταν αρνήθηκε να ψηφίσει τον Προκόπη Παυλόπουλο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, επικαλέστηκε μεταξύ άλλων τον χειρισμό των γεγονότων του Δεκεμβρίου 2008. Σήμερα, μπροστά στη γαλλική κρίση, επικαλείται την ανάγκη σταθερότητας και αποφυγής της κλιμάκωσης. Δεν γίνεται τότε να καταδικάζεις τη στάση Παυλόπουλου και σήμερα να ζητάς από τους πολίτες να εκτιμήσουν ακριβώς τη στάση που κάποτε κατηγορούσες. Του οφείλει μια δημόσια εξήγηση — και μια συγγνώμη.

Η «Πυθία» ερευνήθηκε από τη Δικαιοσύνη

Στο δίτομο έργο του Μανώλη Κοττάκη «Οι Απόρρητοι Φάκελοι Καραμανλή» καταγράφονται στοιχεία για τον Δεκέμβριο του 2008, ανάμεσά τους και η αναφορά σε μαζική αποστολή περίπου 60.000 SMS από εταιρεία κινητής τηλεφωνίας με έδρα σε δυτικό κράτος. Η αναφορά αυτή πρέπει να αποδίδεται στον συγγραφέα και στο έργο του.

Παράλληλα, η υπόθεση «Πυθία» αποτέλεσε αντικείμενο εισαγγελικής και ανακριτικής έρευνας. Το 2017 εκδόθηκε το υπ’ αριθ. 3269/2017 παραπεμπτικό βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών και η υπόθεση οδηγήθηκε σε δίκη. Αυτή είναι η δικαστική της διαδρομή· δεν μπορεί να διαγράφεται από τη δημόσια συζήτηση ούτε να απορρίπτεται συλλήβδην ως φαντασία. Οι αναφορές και τα ευρήματα πρέπει να εξετάζονται με βάση τη δικογραφία και την πορεία της υπόθεσης.

Το ίδιο μέτρο χρειάζεται και για τα γεγονότα στη Γαλλία. Η ταχύτητα με την οποία τα κοινωνικά δίκτυα διαδίδουν καλέσματα και βίντεο είναι δεδομένη. Δεν αρκεί, όμως, για να αποδείξει ότι κάποια ξένη δύναμη οργάνωσε ή κατηύθυνε τις ταραχές. Και η παρουσία συμβόλων ή σημαιών δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιος κινεί τα νήματα. Αν υπάρχουν στοιχεία, να παρουσιαστούν. Η πολιτική δεν υπηρετεί την αλήθεια όταν μετατρέπει την υποψία σε βεβαιότητα — ούτε όταν απορρίπτει εκ των προτέρων μια υπόθεση που διερευνήθηκε δικαστικά.

Τον φόβο τον χρησιμοποιούν για να αποφύγουν τις απαντήσεις

Η κοινωνική οργή δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Στη Γαλλία, πίσω από τις κινητοποιήσεις βρίσκονται η ακρίβεια, το κόστος της στέγης, οι ανησυχίες για την εργασία και η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες. Οι νέοι αμφιβάλλουν αν οι σπουδές θα τους εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή δουλειά. Πολλοί εργαζόμενοι δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος της καθημερινής ζωής. Αυτά είναι προβλήματα πολιτικής και απαιτούν πολιτικές απαντήσεις.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να εμφανιστεί ως εγγυητής της σταθερότητας, δείχνοντας τη Γαλλία σαν προειδοποίηση προς κάθε δυσαρεστημένο πολίτη. Όμως η προειδοποίηση δεν πληρώνει το ενοίκιο, δεν αυξάνει τον μισθό, δεν στελεχώνει το σχολείο και δεν ενισχύει την περιφέρεια. Όταν ο πρωθυπουργός λέει στην κοινωνία «μη διαμαρτύρεστε γιατί μπορεί να χειροτερέψουν τα πράγματα», δεν αντιμετωπίζει την αγωνία της· την αξιοποιεί για να αποφύγει τις ευθύνες του.

Η κοινωνική κρίση συνδέεται και με την κρίση της παιδείας. Τα αποτελέσματα PISA 2025 δείχνουν για τη Γαλλία χαμηλότερες επιδόσεις από το 2015, με αύξηση των μαθητών που εμφανίζουν χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου. Το σχολείο δεν μπορεί να γίνει απλώς χώρος επαγγελματικής κατάρτισης. Οφείλει να μεταδίδει γνώση, να καλλιεργεί κρίση και να δίνει στους νέους τα εφόδια για να κατανοούν τον κόσμο και να συμμετέχουν υπεύθυνα στην κοινωνία.

Τέμπη: η οργή για την αδικία και την ευθύνη

Στην Ελλάδα, οι κινητοποιήσεις για τα Τέμπη έφεραν στην επιφάνεια κάτι βαθύτερο από μια οικονομική διεκδίκηση. Έδειξαν την αγωνία για την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, την απόδοση ευθυνών και την αξιοπρέπεια. Όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι το κράτος δεν τους προστατεύει και ότι οι ευθύνες χάνονται, δεν καθησυχάζονται με επικοινωνιακές τακτικές.

Η Χριστιανοδημοκρατία δεν φοβάται την κοινωνική διαμαρτυρία. Φοβάται την αδιαφορία που γεννιέται όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι η φωνή τους δεν έχει καμία σημασία. Δεν χρειάζεται να καεί ένα σχολείο για να μιλήσουμε για τις ελλείψεις του. Δεν χρειάζεται να λεηλατηθεί ένα κατάστημα για να ασχοληθούμε με την ακρίβεια και την επιβίωση των μικρών επιχειρήσεων.

Η πολιτεία έχει διπλή ευθύνη. Να προστατεύει τη ζωή και την περιουσία με νόμιμα και αναλογικά μέσα· και να λογοδοτεί για τον τρόπο που ασκεί την εξουσία. Όσοι διαπράττουν βίαιες πράξεις πρέπει να λογοδοτούν εξατομικευμένα. Οι ειρηνικοί διαδηλωτές πρέπει να μπορούν να διαμαρτύρονται. Και οι καταγγελίες για υπέρμετρη χρήση βίας από τις αρχές πρέπει να ερευνώνται.

Η Γαλλία δεν είναι άλλοθι για την κυβέρνηση Μητσοτάκη ούτε εικόνα χάους για να τρομοκρατούνται οι πολίτες. Είναι προειδοποίηση προς κάθε κυβέρνηση που απομακρύνεται από την κοινωνία: η σιωπή δεν είναι σταθερότητα και η συσσώρευση δυσαρέσκειας δεν εξαφανίζεται επειδή την αποκαλείς απειλή.

Πατρίδα είναι ο νέος που θέλει να μείνει εδώ, ο εργαζόμενος που ζητά δίκαιη αμοιβή, ο επαγγελματίας που παλεύει να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του, η οικογένεια που θέλει να μεγαλώσει τα παιδιά της με αξιοπρέπεια και ο κάτοικος της περιφέρειας που δεν θέλει να αισθάνεται πολίτης δεύτερης κατηγορίας.

Αυτή είναι η Χριστιανοδημοκρατία που εκπροσωπώ: κοινωνική δικαιοσύνη, ευθύνη, θεσμοί και προοπτική. Ούτε με τανκς ούτε με ψέματα.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ