Καθηγητής Άλκης Δερβιτσιώτης: Οι περιπέτειες της πολιτικής ευθύνης

Ι. Η γένεση της πολιτικής ευθύνης

Του Άλκη Ν. Δερβιτσιώτη*

 1. Η έξοδος της Ευρώπης από τους “σκοτεινούς χρόνους” ορίζεται στη βάση ιδιόμορφης διαπλοκής του χρόνου με το γεωγραφικό μήκος και πλάτος. Έτσι οι περιοχές της Δυτικής Ευρώπης (ως πρώϊμα κράτη) εκκινούν την έξοδό τους την ίδια περίπου περίοδο που η Ανατολική Ευρώπη εισέρχεται στη δική της σκοτεινή περίοδο.

Το έτος 1453 συμβολίζει την ανωτέρω διάσταση καθώς ο εκατονταετής πόλεμος μεταξύ των θρόνων Αγγλίας και Γαλλίας τερματίζεται, αλώνεται όμως η Κωνσταντινούπολις.

Έκτοτε στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης διεξήχθη αγώνας αφενός μεν προς εξουδετέρωση των μοναρχών, αφετέρου δε προς αντικατάσταση της αυθαίρετης από τη δίκαιη διακυβέρνηση, στοιχεία τα οποία εκτήθησαν με τη σύμπραξη των αντιπροσωπευτικών σωμάτων στη θέσπιση των νόμων. Η θεσμοθέτηση της βουλευτικής ασυλίας, η αποδοχή του δικαιώματος αντίστασης έναντι του αδικοπρακτούντος ηγεμόνα, καθώς και η τήρηση του κοινωνικού συμβολαίου, ως αμοιβαίας υποχρέωσης αρχόντων και αρχομένων, σηματοδότησαν την απαρχή της σύγχρονης συνταγματικά οργανωμένης πολιτείας και της ελεύθερης κοινωνίας.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ