ΠΟΙΟΣ ΕΦΥΓΕ;

Του Δημήτρη Βόγγολη

Όσοι κυκλοφορούμε στο διαδίκτυο, έχουμε αναπτύξει πλέον ένα νέο, ακούσιο άθλημα: το ανυπέρβλητο κοψοχόλιασμα.

Διαβάζεις τίτλο σε ιστοσελίδα  «Σοκ: Έφυγε ο Γιώργος Παπαδόπουλος». Η καρδιά σου κάνει τρία γκλάνκα, το αίμα παγώνει, αφήνεις τον καφέ, πιάνεις το κινητό με τρεμάμενα χέρια και ψάχνεις να πάρεις τηλέφωνο τον ξάδερφό σου τον Γιώργο τον Παπαδόπουλο να δεις αν ζει. Στο τρίτο χτύπημα, πατάς επιτέλους τον σύνδεσμο της «είδησης» και διαβάζεις το υπόλοιπο: «…έφυγε ο Γιώργος Παπαδόπουλος από το ΠΑΣΟΚ και πήγε στη ΝΔ». Ανακουφίζεσαι, αλλά ταυτόχρονα θέλεις να σπάσεις την οθόνη.

Και κάπου ανάμεσα στα πατήματα των ιστοσελίδων  και στις τραγικές συνωνυμίες, εμείς οι απλοί αναγνώστες παθαίνουμε εγκεφαλικά χωρίς λόγο. Φίλος προχθές δέχτηκε τηλέφωνο γεμάτο λυγμούς από συγγενή του, επειδή «έφυγε» ένας διάσημος συνονόματος, και έπρεπε να αποδείξει με βίντεο-κλήση ότι αναπνέει!

Ειδικά με την πολιτική, το «έφυγε» έχει γίνει το απόλυτο ανέκδοτο. Στην πολιτική σκηνή, βλέπετε, κανείς δεν πεθαίνει πραγματικά. Απλώς μεταμορφώνεται. Διαβάζεις «Έφυγε ο τάδε» και νομίζεις ότι πάει για τον Άγιο Πέτρο, αλλά αυτός απλώς πάει για άλλη καρέκλα. «Έφυγε» από τη μία παράταξη για να πάει στην άλλη, λες και αλλάζει φανέλα στα τοπικά του ποδοσφαίρου. Εκεί που τον είχες για πολιτικά «μακαρίτη», τον βλέπεις την επόμενη μέρα στη Βουλή, πιο ζωντανό από ποτέ, να υποστηρίζει με πάθος αυτά που έβριζε χθες. Αυτό δεν είναι «έφυγε», αυτό είναι μεταγραφή αεροδρομίου.

Εδώ όμως το χιούμορ στερεύει, γιατί η ανευθυνότητα μετατρέπεται σε έγκλημα.

Όταν αυτή η ισοπεδωτική χρήση της λέξης «έφυγε» μεταφέρεται από τα έδρανα της Βουλής και τα τηλεοπτικά πάνελ σε βαθιές ανθρώπινες τραγωδίες, το παιχνίδι των εντυπώσεων γίνεται επικίνδυνο. Όταν διαβάζουμε για τις 17χρονες νεαρές αυτόχειρες της Ηλιούπολης, για παιδιά που οδηγήθηκαν στην ύστατη πράξη της απόγνωσης, η χρήση ενός αόριστου, «ποιητικού» ή ρομαντικού «έφυγε» συνιστά προσβολή.

Αν ανατρέξουμε στον Φαίδρο του Πλάτωνα, η έξοδος της ψυχής και η μετάβαση του θανάτου προσεγγίζονται με δέος και φιλοσοφικό βάθος. Δεν ήταν ένα τυχαίο, καθημερινό «φεύγω». Η σύγχρονη ψηφιακή υποκουλτούρα, όμως, χρησιμοποιεί την ίδια ακριβώς λέξη για μια αυτοκτονία, για μια παραίτηση από ριάλιτι και για μια μετακίνηση βουλευτή. Αυτή η γλωσσική «εξομάλυνση» ωραιοποιεί την αυτοχειρία, κρύβει την ωμή, σκληρή αλήθεια και αναπτύσσει στον αναγνώστη μια συναισθηματική ανοσία. Όταν η κοινωνία εθίζεται να βλέπει το «έφυγε» ως δόλωμα για κλικ, χάνει την ικανότητα να νιώσει γνήσια ενσυναίσθηση μπροστά στο πραγματικό δράμα.

Είναι να απορεί κανείς με την κατάντια μας. Έχουμε την τύχη να μιλάμε την ελληνική γλώσσα —έναν μοναδικό, πλουσιοπάροχο ωκεανό που προσφέρει με μαθηματική ακρίβεια την κατάλληλη λέξη για κάθε πιθανή έννοια. Η γλώσσα μας διαθέτει τέτοιο εννοιολογικό βάθος που ξεχωρίζει την αποχώρηση από την απώλεια, τη μετακίνηση από τον θάνατο, την κωλοτούμπα από την αυτοχειρία.

Κι όμως, οι έμποροι του διαδικτυακού τρόμου επιλέγουν συνειδητά να την ακρωτηριάσουν. Στο βωμό μερικών ευρώ από διαφημίσεις, ευνουχίζουν τον γλωσσικό μας πλούτο.

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, τιμώντας την  γλώσσα τον πολιτισμό και την ανθρωπιά μας:

Όταν κάποιος πεθαίνει ή προβαίνει στο απονενοημένο διάβημα, μιλάμε για θάνατο, για απώλεια, για αυτοχειρία. Είναι λέξεις σκληρές, αλλά αναδεικνύουν τη σοβαρότητα και μας αναγκάζουν να κοιτάξουμε το πρόβλημα κατάματα.

Όταν ένας πολιτικός αλλάζει κόμμα, αποχώρησε, μετακινήθηκε ή έκανε κωλοτούμπα.

Όταν κάποιος φεύγει από μια εκπομπή, παραιτήθηκε ή απολύθηκε.

Σταματήστε, λοιπόν, να μας κόβετε τη χολή και να ευτελίζετε τον ανθρώπινο πόνο για να εισπράξετε μια διαφήμιση. Και στο τέλος, με τους κανόνες που εσείς επιβάλλετε:

Η λέξη «Έφυγε» σκέτη θα έπρεπε να επιτρέπεται ΜΟΝΟ αν μιλάμε για τον ντελιβερά που ξεκίνησε με τα σουβλάκια μας.

Αν διαβάσω ξανά «Έφυγε ο τάδε» και εννοείτε ότι κατεβαίνει υποψήφιος με άλλο συνδυασμό στις δημοτικές εκλογές, τα ιατρικά μου έξοδα για τα υπογλώσσια θα τα στέλνω με τιμολόγιο στα γραφεία σας.

Έχουμε φτάσει σε σημείο να παίρνουμε τηλέφωνο τον θείο στην επαρχία και αντί για «τι κάνεις;», να ρωτάμε: «Έλα θείε, ζεις ή άλλαξες κόμμα και σε κλαίνε οι ιστιότοποι;»

Και στο κάτω κάτω, αν θέλετε ντε και καλά να κρύψετε την αλήθεια, γράψτε το όπως ο Μπάμπης στο καφενείο: «Ο τάδε πολιτικός μας άφησε χρόνους στα έδρανα της αντιπολίτευσης και πήγε να βρει το φως του στην κυβέρνηση».

Προσπάθησα με σεβασμό  να διαμορφώσω το κείμενο ώστε αυτό να  ισορροπεί ανάμεσα στη σάτιρα και την κοινωνική κριτική.

Οκτώβριος 2026 Δημήτρης Βόγγολης

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ