Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΟ «ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ» ΑΝΑΣΤΟΧΑΖΕΤΑΙ

Ομιλία του Νίκου Ι. Νικολόπουλου

Πολιτικό Καφενείο της Χριστιανοδημοκρατικής Νεολαίας Ελλάδος

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΣΗ  |  Οι φωτιές δεν επιτρέπεται να σταματούν μόνο όταν δεν έχει απομείνει τίποτε άλλο να καεί.

Η εικόνα της καταστροφής

Συναγωνίστριες και συναγωνιστές, φίλες και φίλοι,

Απόψε δεν θα μιλήσουμε απλώς για μερικές ακόμη πυρκαγιές. Θα μιλήσουμε για μια Ελλάδα που εξακολουθεί να καίγεται: για δάση που χάνονται, για σπίτια που γίνονται στάχτη, για οικογένειες που βλέπουν μέσα σε λίγα λεπτά να καταστρέφεται ο μόχθος μιας ολόκληρης ζωής.

Θα μιλήσουμε για τους πυροσβέστες, τους πιλότους, τους εθελοντές, τους αστυνομικούς, τους λιμενικούς και τους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης που ρίχνονται στη μάχη με αυταπάρνηση. Και, πάνω απ’ όλα, για τις ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν.

Στις 16 Αυγούστου η Σαλαμίνα μέτρησε δύο νεκρούς. Περίπου πεντακόσιοι άνθρωποι απομακρύνθηκαν από παραλίες και οικισμούς, ενώ εκατοντάδες πυροσβέστες και εναέρια μέσα αντιμετώπισαν μια φωτιά που, σύμφωνα με την Πυροσβεστική, πήρε επικίνδυνες διαστάσεις μέσα σε επτά λεπτά.

Αυτή δεν είναι εικόνα μιας χώρας που μπορεί να εφησυχάζει. Δεν είναι ώρα για κυβερνητικές δημόσιες σχέσεις. Είναι ώρα ευθύνης και λογοδοσίας. Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει όχι μόνο τι έκανε όταν ξέσπασε η φωτιά, αλλά κυρίως τι έκανε πριν ξεσπάσει.

Οι οργανωμένες πολιτείες δεν κρίνονται μόνο από το πόσο γρήγορα στέλνουν μήνυμα εκκένωσης. Κρίνονται από το αν καθάρισαν το δάσος, συντήρησαν το δίκτυο, άνοιξαν αντιπυρικές ζώνες, στελέχωσαν τα πυροφυλάκια και εξασφάλισαν ότι οι υπηρεσίες συνεργάζονται πριν η φωτιά γίνει ανεξέλεγκτη.

Η κλιματική κρίση δεν είναι συγχωροχάρτι

Ας το ξεκαθαρίσουμε: η κλιματική κρίση είναι πραγματικότητα. Οι καύσωνες, η ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι κάνουν μια πυρκαγιά ταχύτερη και βιαιότερη. Όμως δεν ανάβουν μόνοι τους τον πρώτο σπινθήρα και δεν απαλλάσσουν την κυβέρνηση από την υποχρέωση της προετοιμασίας.

Αν οι συνθήκες άλλαξαν, όφειλε να αλλάξει και το κράτος. Αν οι ακραίοι καύσωνες έγιναν συχνότεροι, έπρεπε να ενισχυθεί η πρόληψη. Αν η βλάστηση έγινε πυριτιδαποθήκη, έπρεπε να αυξηθούν οι καθαρισμοί. Αν τα μέτωπα εξαπλώνονται ταχύτερα, έπρεπε να υπάρχουν περισσότερο προσωπικό και ισχυρότερη πρώτη προσβολή.

Μια κυβέρνηση επτά ετών δεν δικαιούται να επικαλείται την κλιματική κρίση σαν να την ανακάλυψε χθες. Όσο συχνότερα την επικαλείται τόσο καθαρότερα ομολογεί ότι γνώριζε τον κίνδυνο. Και αφού γνώριζε, όφειλε να είχε προετοιμαστεί. Η κλιματική κρίση δεν μειώνει την πολιτική ευθύνη. Την αυξάνει.

Ο πρωθυπουργός της αντιπολίτευσης και της εξουσίας

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η ένταση των φαινομένων ξεπερνά κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό. Η φράση θα μπορούσε να γίνει κατανοητή, αν δεν προερχόταν από τον πολιτικό που, όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση, έλεγε —και σωστά— ότι οι φυσικές καταστροφές δεν αποτελούν άλλοθι για τις κρατικές αποτυχίες.

Τότε ζητούσε ευθύνες. Σήμερα ζητά κατανόηση. Τότε οι ισχυροί άνεμοι δεν αρκούσαν ως εξήγηση. Σήμερα επιστρατεύεται ξανά ο «στρατηγός Άνεμος». Όμως οι άνεμοι δεν ψηφίζουν προϋπολογισμούς, δεν προσλαμβάνουν πυροσβέστες, δεν καθαρίζουν δάση και δεν αποφασίζουν πόσα χρήματα θα διατεθούν στην πρόληψη.

Ο πρωθυπουργός μπορεί να βρίσκεται στα Χανιά και να δηλώνει ότι η σκέψη του είναι κοντά σε όσους μάχονται. Η χώρα όμως δεν χρειάζεται μόνο τη σκέψη του. Χρειάζεται τη διαρκή, έμπρακτη ευθύνη του. Όταν η Ελλάδα βρίσκεται σε «Red Code», η πολιτική ηγεσία δεν επιτρέπεται να δίνει εικόνα κανονικότητας και ανεμελιάς.

Το θεσμικό λάθος του 1998

Το 1998, με τον νόμο 2612 —ΦΕΚ 112 Α΄— η δασοπυρόσβεση ανατέθηκε στο Πυροσβεστικό Σώμα. Η αλλαγή χώρισε στην πράξη δύο λειτουργίες που έπρεπε να παραμένουν ενωμένες: τη γνώση του δάσους και την επιχειρησιακή κατάσβεση.

Το πρόβλημα δεν είναι οι πυροσβέστες, οι οποίοι δίνουν υπεράνθρωπη μάχη. Το πρόβλημα είναι ότι το κράτος έσπασε την αλυσίδα πρόληψης, επιτήρησης, πρώτης επέμβασης, κατάσβεσης και αποκατάστασης. Στηρίχθηκε υπερβολικά σε ένα μοντέλο που κινητοποιείται όταν εμφανιστεί η φλόγα. Αλλά όταν η φλόγα εμφανιστεί μέσα σε εγκαταλελειμμένο δάσος, είναι συχνά ήδη αργά.

Χρειαζόμαστε νέο ενιαίο σύστημα δασοπροστασίας, με ουσιαστική σύμπραξη Δασικής Υπηρεσίας και Πυροσβεστικού Σώματος, σταθερό προσωπικό, επιστημονική γνώση και παρουσία στο πεδίο δώδεκα μήνες τον χρόνο.

Η ύπαιθρος έγινε πυριτιδαποθήκη

Για δεκαετίες η ελληνική ύπαιθρος κρατιόταν ζωντανή από τον κτηνοτρόφο, τον δασεργάτη, τον ρητινοσυλλέκτη και τον αγρότη. Αυτοί καθάριζαν, άνοιγαν μονοπάτια και περιόριζαν φυσικά την καύσιμη ύλη.

Σήμερα ο ορεινός χώρος εγκαταλείπεται, η κτηνοτροφία και η υλοτομία συρρικνώνονται, οι άνθρωποι φεύγουν από τα χωριά και η βλάστηση πυκνώνει. Κάθε καλοκαίρι το τοπίο μετατρέπεται σε αποθήκη καυσίμων. Η προστασία του δάσους είναι, επομένως, και ζήτημα περιφερειακής ανάπτυξης, πρωτογενούς παραγωγής και επιστροφής των νέων στην ύπαιθρο.

Τα δίκτυα ηλεκτρισμού απαιτούν ανεξάρτητο έλεγχο

Υπάρχουν επανειλημμένες καταγγελίες και έρευνες για περιστατικά στα οποία εξετάζεται η εμπλοκή φθαρμένων καλωδίων, στύλων ή επαφής γραμμών με βλάστηση. Ο ΔΕΔΔΗΕ απορρίπτει τις γενικευμένες κατηγορίες και επικαλείται πολύ μικρό ποσοστό πυρκαγιών που συνδέεται με το δίκτυο.

Ακριβώς γι’ αυτό ζητούμε ανεξάρτητο έλεγχο: δημοσιοποίηση πορισμάτων για κάθε μεγάλη πυρκαγιά, χάρτη επικινδυνότητας, δεσμευτικό πρόγραμμα συντήρησης και αποψίλωσης, σταδιακή υπογειοποίηση στις περιοχές υψηλού κινδύνου και πραγματική λογοδοσία αν αποδειχθεί παράλειψη. Οι πολίτες δικαιούνται την αλήθεια.

Εύβοια και Έβρος: οι υποσχέσεις που κάηκαν

Μετά από κάθε καταστροφή ακολουθεί η ίδια τελετουργία: αυτοψίες, συσκέψεις, masterplans, επιτροπές, χρονοδιαγράμματα — και ύστερα σιωπή.

Η Βόρεια Εύβοια κάηκε το 2021. Περίπου 520.000 στρέμματα επηρεάστηκαν και 383.140 κηρύχθηκαν αναδασωτέα. Ακολούθησε το «Εύβοια Μετά», με 77 δράσεις. Πέντε χρόνια αργότερα οι κάτοικοι δικαιούνται να μάθουν πόσα ουσιαστικά αντιπλημμυρικά, αντιδιαβρωτικά και έργα αναδάσωσης παραδόθηκαν — όχι μόνο πόσες εκδηλώσεις και ψηφιακές δράσεις έγιναν.

Δεν μηδενίζουμε τις δράσεις πολιτισμού ή κατάρτισης. Όμως οι «Γέφυρες Μουσικής» και οι εκθέσεις προϊόντων δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το δάσος, την αντιπλημμυρική θωράκιση και το εισόδημα των κατοίκων.

Στον Έβρο, μετά την πυρκαγιά του 2023 που έκαψε περίπου 942.500 στρέμματα, παρουσιάστηκε συνολικό σχέδιο περίπου τριών δισεκατομμυρίων ευρώ. Σήμερα δημοσιεύεται ότι περιορίζεται περίπου στα 309 εκατομμύρια. Ο ίδιος ο Σταύρος Μπένος αντέδρασε έντονα.

Ποιος αποφάσισε τη δραστική περικοπή; Με ποια κριτήρια; Ποια έργα αφαιρέθηκαν; Ποια χρηματοδότηση είχε εξασφαλιστεί; Γιατί οι τοπικές κοινωνίες δεν έχουν πλήρη ενημέρωση; Και γιατί ο κ. Μπένος μιλά τόσο έντονα σήμερα, ενώ επί χρόνια διαβεβαίωνε ότι η αποστολή προχωρούσε;

Δεν υιοθετούμε αναπόδεικτες κατηγορίες. Απαιτούμε όμως δημοσίευση του παλαιού και του νέου masterplan, όλων των προϋπολογισμών, συμβάσεων και παραδοτέων, και έλεγχο της διαδρομής κάθε ευρώ. Τα χρήματα της ανασυγκρότησης ανήκουν στους πολίτες και όχι σε επιτροπές ή παρέες μελετητών.

Η πρόταση της Χριστιανοδημοκρατικής Νεολαίας

Δεν περιοριζόμαστε στην καταγγελία. Απαιτούμε ενιαίο εθνικό σχέδιο πρόληψης και κατάσβεσης, θεσμική επανένταξη της Δασικής Υπηρεσίας, μόνιμο προσωπικό, στήριξη των εθελοντών, καθαρισμούς και αντιπυρικές ζώνες πριν από την περίοδο κινδύνου.

Απαιτούμε ανεξάρτητο έλεγχο του ηλεκτρικού δικτύου, αξιοποίηση κτηνοτρόφων και δασεργατών, σύγχρονα σχέδια εκκένωσης με ειδική μέριμνα για τους ευάλωτους, πλήρη διαφάνεια των κονδυλίων και ετήσια δημόσια λογοδοσία του πρωθυπουργού και των υπουργών.

Δεν μας αρκεί το «γίνονται και αλλού»

Η μόνιμη υπερασπιστική γραμμή είναι γνωστή: «Φωτιές γίνονται και αλλού». Βεβαίως γίνονται. Αλλά ο ελληνικός λαός δεν εξέλεξε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για να κυβερνήσει το «αλλού». Τον εξέλεξε για να κυβερνήσει την Ελλάδα.

Το «γίνονται και αλλού» δεν είναι πολιτική. Είναι παραίτηση. Το «μας ξεπέρασε το φαινόμενο» δεν είναι σχέδιο. Είναι ομολογία αποτυχίας. Και το 112 σώζει ζωές, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της κρατικής αποστολής. Κράτος δεν σημαίνει μόνο να λέει στους πολίτες «φύγετε». Σημαίνει να έχει κάνει ό,τι απαιτείται ώστε να μη χρειαστεί να φύγουν.

Το δάσος είναι κληρονομιά και ευθύνη

Για εμάς τους Χριστιανοδημοκράτες, η προστασία της δημιουργίας δεν είναι μόδα. Η φύση δεν είναι αναλώσιμο προϊόν ούτε περιουσία μιας κυβέρνησης ή μιας γενιάς. Είναι δώρο Θεού και κοινή κληρονομιά, που οφείλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας.

Γι’ αυτό λέμε: φτάνει με τα άλλοθι, τον «στρατηγό Άνεμο», τα σχέδια που εξαφανίζονται, τις επιτροπές χωρίς λογοδοσία και το κράτος που εμφανίζεται μετά τη φωτιά για να φωτογραφηθεί στα αποκαΐδια.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλον κυβερνητικό «αναστοχασμό». Χρειάζεται σχέδιο, παρουσία, πρόληψη και αλήθεια.

Η τραγική αλήθεια είναι μία: οι φωτιές στην Ελλάδα δεν επιτρέπεται να σταματούν μόνο όταν δεν έχει απομείνει τίποτε άλλο να καεί.

Η νέα γενιά δεν μπορεί να κληρονομήσει μια πατρίδα από στάχτη. Δεν θα σιωπήσουμε, δεν θα συνηθίσουμε την καταστροφή και δεν θα δεχθούμε ότι κάθε καλοκαίρι πρέπει να θρηνούμε ανθρώπους, σπίτια και δάση.

Θα απαιτήσουμε κράτος που προλαμβάνει, κυβέρνηση που λογοδοτεί και Πολιτεία που προστατεύει. Γιατί η Ελλάδα δεν είναι οικόπεδο προς εκκένωση. Είναι η πατρίδα μας. Και έχουμε ιερό χρέος να την παραδώσουμε στα παιδιά μας ζωντανή, ασφαλή και πράσινη.

Τεκμηρίωση για τη δημόσια χρήση

• Ν. 2612/1998, ΦΕΚ Α΄ 112/25.5.1998: ανάθεση της δασοπυρόσβεσης στο Πυροσβεστικό Σώμα.
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας: Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς και κατάσταση Red Code, 15–16 Αυγούστου 2026.
• Copernicus / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών: καταγραφές καμένων εκτάσεων Αττικής και Βοιωτίας, Αύγουστος 2026.
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας: διευκρινίσεις για έργα αποκατάστασης και αναδάσωσης στη Βόρεια Εύβοια.
• ΔΕΔΔΗΕ, ανακοίνωση 31.7.2026: επίσημη διάψευση γενικευμένων ισχυρισμών για τα αίτια πυρκαγιών — λόγος για τον οποίο στο κείμενο ζητείται ανεξάρτητος έλεγχος.
• Δημοσιευμένα στοιχεία για τη 14η συνεδρίαση της Επιτροπής Ανασυγκρότησης Έβρου και τη σύγκριση των σχεδίων των 3 δισ. και 309 εκατ. ευρώ.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Για θέματα που αναγράφονται από το διαδίκτυο ή τις εικόνες, όπου πάντα σημειώνεται ευκρινώς η πηγή, αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να αφαιρέσουμε αμέσως. Να επισημανθεί ακόμη ότι οι απόψεις του ιστολογίου, ή των αποσταλθέντων κειμένων σε μας, του/τα οποίου/α αναρτούμε δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε με το περιεχόμενο και πιστεύουμε ως εκ τούτου δεν φέρουμε ευθύνη από τον νόμο. Από τη στιγμή που απηχούν αποκλειστικά και μόνο τις απόψεις τους.