ΟΙ ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ…

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

Η Αττική υπέφερε από αρχαιοτάτων χρόνων από μεγάλους κατακλυσμούς. Η διαφορά έγκειται στο ότι τότε συνέβησαν τρεις μόνον μεγάλοι κατακλυσμοί, ενώ σήμερα παρατηρούνται πλημμυρικά φαινόμενα ακόμη και μετά από απλές βροχοπτώσεις.

Σύμφωνα με την Ελληνική Αρχαιολογία, στην Ελλάδα αναφέρονται τρεις μεγάλοι κατακλυσμοί: του Ωγύγου, του Δαρδάνου και του Δευκαλίωνος.

1. Ο Κατακλυσμός του Ωγύγου

Ο πρώτος κατακλυσμός συνέβη κατά τη βασιλεία του Ωγύγου και, γι’ αυτόν τον λόγο, έλαβε το όνομά του. Τότε πλημμύρισε η Αττική και οι κάτοικοί της, άλλοι μεν πνίγηκαν, ενώ άλλοι —όσοι πρόλαβαν— την εγκατέλειψαν.

Η καταστροφή αυτή αποδίδεται στην υπερχείλιση του ποταμού Κηφισού, ο οποίος πλημμύρισε την Αττική και τη Βοιωτία [Παυσ. Βοιωτικά Ε΄ 1 και Η΄, Σχόλια στον Απόλλωνα Γ΄ 1177 κ.ά.].

Λέγεται ακόμη ότι τότε εμφανίσθηκε ένα παράξενο ουράνιο φαινόμενο στον δίσκο της Αφροδίτης, καθώς μεταβλήθηκαν η διάμετρος, το σχήμα, το χρώμα και η τροχιά της. Για τον λόγο αυτό ο Freret θεωρεί ότι το παράδοξο ουράνιο σώμα δεν ήταν η Αφροδίτη, αλλά κάποιος κομήτης. Μάλιστα, στη σχετική διατριβή του υποστηρίζει ότι επρόκειτο για τον ίδιο κομήτη που εμφανίσθηκε και το 1680 [Κάστωρ παρ’ Αυγουστίνω, Πολ. Θ΄ θ΄ Ιη΄, Υπομνήματα Ακαδημίας, τόμος Ι΄, σελ. 357].

Υποθέτουν ότι ο κομήτης αυτός πέρασε πολύ κοντά από τη Γη ή ότι τμήματά του προσέκρουσαν σε αυτήν, προκαλώντας τεράστιο παλιρροϊκό κύμα, το οποίο επέφερε ανυπολόγιστη καταστροφή. Κατά μία άποψη, εξαιτίας αυτής της φυσικής καταστροφής εξαφανίσθηκε ο Προκατακλυσμιαίος Αιγαιατικός Πολιτισμός.

Ο Κατακλυσμός του Ωγύγου τοποθετείται στην Όγδοη Εποχή, δηλαδή περίπου 25.000 χρόνια πριν από την εποχή μας. Αναφέρεται ότι συνέβη κατά το 37ο έτος της βασιλείας του Ωγύγου.

Η καταστροφή ήταν τόσο μεγάλη, ώστε δημιουργήθηκε ένα μεγάλο ιστορικό κενό μέχρι την εποχή του Κέκροπος, ο οποίος βασίλευσε πολύ αργότερα. Κατά τη μετακατακλυσμιαία περίοδο αγνοούμε σε μεγάλο βαθμό τι συνέβη στην Αττική.

Ο Ωγύγος είχε σύζυγο τη Θήβη, θυγατέρα του Διός, και απέκτησε μαζί της τον Ελευσίνα και τις Πραξιδίκες. Μερικοί αναφέρουν ακόμη και κάποιον Κάδμο, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις σε όσους υποστηρίζουν φοινικική καταγωγή του από τους Γεφυραίους Φοίνικες· σε κάθε περίπτωση, όμως, θεωρείται αναμφισβήτητα Έλληνας.

Πολύ πιθανόν ο Ωγύγος να υπήρξε και βασιλεύς της Βοιωτίας [Ευσέβιος, Χρονικά· Θεόφιλος εν Αυτολύκω Γ΄ 399].

Ο Ελευσίνας έκτισε την Ελευσίνα και εγκαταστάθηκε εκεί μετά τον κατακλυσμό. Ποιος θα μπορούσε όμως να φανταστεί την τύχη που θα επιφύλασσε ο χρόνος στην πόλη του, εξαιτίας της άλογης συγκέντρωσης βιομηχανιών και της αδιαφορίας των διαφόρων κυβερνήσεων για τον ιερό αυτό τόπο της Γαίας-Μητέρας (Δήμητρος);

Υπήρχε όμως και άλλη πόλη με το όνομα Ελευσίνα, καθώς και Αθήναι στη Βοιωτία, πλησίον της λίμνης Κωπαΐδας, τις οποίες κατά την παράδοση κατάπιε η λίμνη όταν συνέβη μεγάλη πλημμύρα επί βασιλείας του Κέκροπος.

2. Ο Κατακλυσμός του Δαρδάνου

Κατά τον Βιργίλιο και τον Πλάτωνα, ο Δάρδανος ήταν υιός του Κόρυθος και καταγόταν από την Ιταλία. Ο Κόρυθος όμως αναφέρεται ως Αρκάς και συχνά συγχέεται με τον Δία· επομένως, σύμφωνα με αυτή την παράδοση, ο Δάρδανος θεωρείται γιος του Διός.

Ο Παυσανίας αναφέρει επίσης έναν δήμο των Τεγεατών με το όνομα Κορυθείς. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα έθιμα, οι θεοί, τα ονόματα και η γλώσσα των Τρώων παρουσιάζουν πελασγικά στοιχεία, παρόμοια με εκείνα των Αρκάδων.

Για τον κατακλυσμό αυτό γνωρίζουμε ότι συνέβη μεγάλη πλημμύρα, η οποία κάλυψε τις πεδιάδες της Αρκαδίας. Τα όρη δεν επαρκούσαν πλέον για να συντηρήσουν όλους τους κατοίκους· έτσι, παρέμεινε εκεί μόνον ο Δίμας με ένα μέρος του πληθυσμού.

Ο Δάρδανος και ο Ιασίων, παίρνοντας μαζί τους τους υπόλοιπους Αρκάδες, πέρασαν στη Σαμοθράκη, όπου ίδρυσαν ναό προς τιμήν των Μεγάλων Θεών. Επειδή όμως η Σαμοθράκη δεν μπορούσε να τους θρέψει, λόγω της άγονης φύσης της, ο Ιασίων παρέμεινε εκεί με μερικούς από τους κατοίκους, ενώ ο Δάρδανος πέρασε στην Ασία με τους υπολοίπους.

Με την παράδοση αυτή συμφωνούν και οι γενεαλογικές αναφορές, διότι ο Δάρδανος ήταν μία γενεά μεταγενέστερος του Πάλλαντος και είχε σύζυγο θυγατέρα του Πάλλαντος. Από το γένος του Δαρδάνου μέχρι τη γενεά του Έκτορος μεσολαβούν επτά γενεές.

Επομένως, ο Δάρδανος εγκαταστάθηκε στην Ασία πολύ πριν από τον Τρωικό Πόλεμο και θεωρείται πρόγονος των Τρώων, οι οποίοι, σύμφωνα με την παράδοση αυτή, είχαν ελληνική καταγωγή πριν υποστούν μεταγενέστερες πολιτισμικές και εθνοτικές μεταβολές.

Ο Κατακλυσμός του Δαρδάνου τοποθετείται περίπου στο 9.000 π.Χ.

Σχολιασμός :

Τότε οι κατακλυσμοί ήταν έργο των φυσικών δυνάμεων. Σήμερα, όμως, ο ίδιος ο άνθρωπος, με τις επιλογές και τις πράξεις του, οδηγεί τον πλανήτη σε μια επερχόμενη κλιματική καταστροφή, η οποία ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου ολέθρια, αν όχι καταστροφικότερη, από τους μεγάλους κατακλυσμούς του παρελθόντος.

Ξεφύγαμε από το μέτρο και οδηγηθήκαμε στην υπερβολή. Αντί να καλλιεργήσουμε έναν άνθρωπο ικανό να ζει σε αρμονία με τη φύση, τα οικοσυστήματα και τα υπόλοιπα είδη της Γης, επιλέξαμε έναν δρόμο αδιάκοπης εκμετάλλευσης και υπερκατανάλωσης. Στην αρχαία ελληνική σκέψη, μετά την Ύβριν ακολουθεί αναπόφευκτα η Άτη, η τύφλωση του νου που οδηγεί στην καταστροφή. Σήμερα, αντί να αναγνωρίσουμε τις δικές μας ευθύνες, κατηγορούμε τη φύση επειδή μας «τιμωρεί», ενώ αρνούμαστε να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας.

Η φύση δεν μπορεί πλέον να αντέξει τη συνεχή υπερφόρτωση του περιβάλλοντος: τη ραγδαία αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης, τη ρύπανση από κάθε είδους χημικά και απόβλητα, την καταστροφή των οικοσυστημάτων και τη διαρκή επέκταση της ανθρώπινης δραστηριότητας, σαν ολόκληρος ο πλανήτης να αποτελεί αποκλειστική ιδιοκτησία του ανθρώπου.

Και όμως, αντί να αναθεωρήσει την πορεία του, ο άνθρωπος εξακολουθεί να επενδύει σε πολέμους, να κατασκευάζει ολοένα πιο καταστροφικά όπλα, να σχεδιάζει νέα ενεργοβόρα συστήματα και να μεταθέτει διαρκώς την προστασία του περιβάλλοντος στο μέλλον.

Ίσως τελικά ο σύγχρονος άνθρωπος να εξακολουθεί να μοιάζει περισσότερο με τον Επιμηθέα παρά με τον Προμηθέα: να διδάσκεται μόνο όταν η συμφορά έχει ήδη συντελεσθεί και να αποκτά σοφία μέσα από τις ίδιες του τις τραγωδίες.   (6/8/26)

3. Ο Κατακλυσμός του Δευκαλίωνος

Ο Δευκαλίων ήταν Έλληνας, υιός του Προμηθέως και της Κλυμένης, θυγατέρας του Άτλαντος. Η καταγωγή του  στην Πελοπόννησο.

Επειδή οι απόγονοι των Τιτάνων θεωρούνταν ασεβείς και κακόβουλοι, όπως και οι πρόγονοί τους, ο Ζευς αποφάσισε να εξολοθρεύσει το γένος αυτό. Στο συμβούλιο των θεών που συγκλήθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, όλοι συμφώνησαν με την απόφασή  Το γεγονός αυτό, κατά την ερμηνεία του συγγραφέα, φανερώνει τη δημοκρατική αντίληψη της Ελληνικής Θρησκείας πριν από την επικράτηση των ανατολικών δογμάτων.

Όταν ο Προμηθεύς πληροφορήθηκε την απόφαση του Διός, ειδοποίησε τον Δευκαλίωνα για τον επερχόμενο κατακλυσμό και του υπέδειξε τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να σωθεί μαζί με τη σύζυγό του Πύρρα, επειδή και οι δύο θεωρούνταν ευσεβείς και δίκαιοι.

Ο Δευκαλίων, λοιπόν, κατασκεύασε πλοίο και κλείστηκε σε αυτό μαζί με την Πύρρα. Μετά από αυτά, ο Ζευς έστειλε καταρρακτώδεις βροχές, οι οποίες έπνιξαν τα περισσότερα μέρη της Ελλάδος, μαζί με τα ζώα και τους ανθρώπους, εκτός από λίγους που πρόλαβαν να καταφύγουν στα υψηλότερα όρη.

Ο Δευκαλίων, περιπλανώμενος επί εννέα ημέρες και νύκτες στα ύδατα, εξήλθε είτε στον Άθωνα είτε στη Δωδώνη είτε, σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση, στον Παρνασσό. Εκεί προσέφερε θυσία στον Φύξιο Δία.

Τότε ο Ζευς έστειλε τον Ερμή για να του ζητήσει τι επιθυμούσε. Ο Δευκαλίων ζήτησε ανθρώπους για να κατοικηθεί και πάλι η γη. Ο Ζευς τού είπε να ρίχνει πέτρες πίσω του και από αυτές θα γεννιούνταν άνθρωποι.

Και πράγματι, σύμφωνα με τον μύθο, από τις πέτρες που έριχνε ο Δευκαλίων γεννήθηκαν άνδρες, ενώ από εκείνες της Πύρρας γυναίκες. Έτσι κατοικήθηκε και πάλι η Ελλάδα και άρχισε ένας νέος κύκλος πολιτισμού.

Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με την παράδοση, ο λαός ονομάσθηκε «λάος», από τη ρίζα «λα-», που σημαίνει λίθος. Ο Πίνδαρος αναφέρεται σε αυτόν ως «λίθινον γένος» [Ωγυγία, τόμος Δ΄, Αθανάσιος Σταγειρίτης, Εκδόσεις Ελευθέρα Σκέψις, Αθήνα].

Μακάρι, όπως σημειώνει ο συγγραφέας, να επέστρεφαν και σήμερα οι Έλληνες Θεοί για να μας δώσουν τη γνώση και τη δύναμη να αναγεννήσουμε την Ελλάδα, η οποία αντιμετωπίζει το πρόβλημα της υπογεννητικότητας, αλλά και να μας δείξουν τον δρόμο για την πνευματική και πολιτιστική της αναγέννηση.

Η Καταστροφή του Προκατακλυσμιαίου Πολιτισμού

Οι τρεις Κατακλυσμοί θεωρούνται, σύμφωνα με τις αρχαίες παραδόσεις, υπεύθυνοι για την καταστροφή ενός παλαιού και σπουδαίου πολιτισμού στον νησιωτικό (Αιγαιατικό) και παράκτιο χώρο της Ελλάδος.

Στοιχεία αυτού του πολιτισμού, κατά την ίδια αντίληψη, διασώθηκαν στις ορεινές περιοχές, καθώς και στην Αίγυπτο και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου [Πλάτων, Τίμαιος].

Οι λαοί αυτοί, μολονότι δεν θεωρούνται από τον συγγραφέα δημιουργοί του πολιτισμού εκείνου, φέρονται αργότερα να υιοθέτησαν στοιχεία του και να τα ενσωμάτωσαν στις δικές τους παραδόσεις.

Η άποψη αυτή στηρίζεται, κατά τον συγγραφέα, σε στοιχεία όπως οι αρχαίοι μύθοι, οι αστρονομικές αντιλήψεις, οι γλωσσικές συγγένειες, η οργανωτική δομή, οι θρησκευτικές αντιλήψεις και τα κοινά σύμβολα.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται το γοργόνιο της Αθηνάς, οι μαίανδροι, οι σπείρες, οι σβάστικες, τα αετώματα, οι ρόδακες, οι τρίαινες, οι στήλες, οι ναοί και γενικότερα στοιχεία αρχιτεκτονικής και συμβολισμού.

Η Φιλονεικία του Ποσειδώνος και της Αθηνάς

Ο Κέκρωψ, ενώ έθετε τα θεμέλια της νέας πόλεως των Αθηνών, βρήκε μία ελαία και μία πηγή. Όταν οι κάτοικοι ζήτησαν χρησμό από το Μαντείο των Δελφών για τη σημασία των δύο αυτών σημείων, έλαβαν την απάντηση ότι η πηγή ανήκε στον Ποσειδώνα, προστάτη της θάλασσας και της ναυτοσύνης, ενώ η ελαία ήταν το δώρο της Αθηνάς, προστάτιδας της σοφίας, της γεωργίας και της ελαιοκαλλιέργειας.

Ο μύθος αυτός δεν αποτελεί απλώς μια ποιητική αφήγηση. Κρύβει έναν βαθύτερο συμβολισμό. Υποδηλώνει ότι η Αττική, πριν εξελιχθεί σε κατεξοχήν γεωργική χώρα, υπήρξε ναυτική και εμπορική δύναμη. Έτσι εξηγούνται, κατά μία άποψη, και τα πανάρχαια θαλάσσια ταξίδια των Ελλήνων προς μακρινούς τόπους.

Κατά μία άλλη παράδοση, πρώτοι εγκαταστάθηκαν στην Αττική οι Πελασγοί, οι οποίοι δίδαξαν στους αυτόχθονες κατοίκους τη ναυτική και ακόμη και την πειρατική τέχνη. Αργότερα ο Κέκρωψ εισήγαγε τη γεωργία, την καλλιέργεια της ελιάς και τη λατρεία της Αθηνάς.

Σήμερα, από εκείνη την εύφορη Αττική έχουν απομείνει κυρίως τα τοπωνύμια —όπως οι Αμπελόκηποι και ο Ελαιώνας— για να υπενθυμίζουν ότι κάποτε ο τόπος αυτός ήταν γεμάτος αμπέλια, ελαιώνες και καλλιεργήσιμη γη, πριν παραδοθεί στην άναρχη τσιμεντοποίηση και στην ανεξέλεγκτη αστική επέκταση.

Η παράδοση αναφέρει ακόμη ότι ο Κέκρωψ συγκάλεσε συνέλευση των προκρίτων, προκειμένου να αποφασισθεί το όνομα της νέας πόλεως. Η απόφαση ήταν υπέρ της Αθηνάς. Ο Ποσειδών, εξοργισμένος από την επιλογή αυτή, πλημμύρισε την Αττική με τα νερά του.

Πίσω όμως από τον μύθο ίσως κρύβεται μία ιστορική πραγματικότητα. Οι παράλιοι πληθυσμοί, που ζούσαν από τη θάλασσα, το εμπόριο και τη ναυτιλία, φαίνεται ότι προτιμούσαν ως προστάτη τους τον Ποσειδώνα και επιθυμούσαν η πόλη να ονομάζεται Ποσειδωνία. Αντίθετα, οι γεωργικοί πληθυσμοί της ενδοχώρας τιμούσαν περισσότερο την Αθηνά, ως θεά της γης, της σοφίας και της δημιουργίας, και προκρίθηκε τελικά η ονομασία Αθήναι.

Σύμφωνα με παλαιές παραδόσεις, πριν από τη μετονομασία αυτή η πόλη ήταν γνωστή ως Ποσειδωνία, ενώ επί βασιλείας Κραναού έλαβε το όνομα Αθήναι, προς τιμήν της θυγατέρας του Αθηνάς.

Ανεξάρτητα από την ιστορική ακρίβεια της παραδόσεως, ο μύθος αποτυπώνει εύγλωττα τη διαχρονική σχέση της Αττικής με δύο θεμελιώδεις άξονες του ελληνικού πολιτισμού: τη θάλασσα και τη γη. Ο Ποσειδών εκφράζει τη ναυτική δύναμη, την εξωστρέφεια και το εμπόριο· η Αθηνά συμβολίζει τη γνώση, την καλλιέργεια, την ειρηνική δημιουργία και τον πολιτισμό. Η σύνθεση των δύο αυτών στοιχείων υπήρξε εκείνη που διαμόρφωσε τη φυσιογνωμία της αρχαίας Αθήνας και συνέβαλε στη μετέπειτα ακμή της.

Ίσως γι’ αυτό ο μύθος της φιλονεικίας του Ποσειδώνος και της Αθηνάς εξακολουθεί να συγκινεί μέχρι σήμερα. Δεν αφηγείται απλώς τη διεκδίκηση ενός ονόματος· εκφράζει τη διαρκή αναζήτηση της ισορροπίας ανάμεσα στη δύναμη και στη σοφία, ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και στην πνευματική δημιουργία. Και υπενθυμίζει ότι οι μεγάλοι πολιτισμοί γεννώνται όταν οι δύο αυτές δυνάμεις συμπορεύονται, αντί να συγκρούονται.

Η Φιλονικία Ποσειδώνος- Αθηνάς

Ο Κέκρωψ, ενώ έσκαπτε τα θεμέλια της νέας πόλεως των Αθηνών, βρήκε μία ελαία και μία πηγή. Όταν οι κάτοικοι ρώτησαν το Μαντείο των Δελφών ποια ήταν η σημασία των δύο αυτών σημείων, έλαβαν την απάντηση ότι η πηγή συμβόλιζε τον Ποσειδώνα, προστάτη της θάλασσας και της ναυτοσύνης, ενώ η ελαία ανήκε στην Αθηνά, προστάτιδα της γεωργίας, της ελαιοκαλλιέργειας και της σοφίας.

Ο μύθος αυτός υποδηλώνει ότι η Αττική, προτού εξελιχθεί σε κατεξοχήν γεωργική περιοχή, υπήρξε ναυτική και εμπορική δύναμη. Έτσι εξηγούνται και οι πανάρχαιες θαλάσσιες αποστολές των Ελλήνων προς τα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου.

Κατά μία άλλη παράδοση, πρώτοι εγκαταστάθηκαν στην Αττική οι Πελασγοί, οι οποίοι δίδαξαν στους αυτόχθονες κατοίκους τη ναυτική και την πειρατική τέχνη. Αργότερα ο Κέκρωψ εισήγαγε τη γεωργία, την ελαιοκαλλιέργεια και τη λατρεία της Αθηνάς.

Σήμερα, από εκείνη την εύφορη Αττική έχουν απομείνει κυρίως τα τοπωνύμια —όπως Αμπελόκηποι και Ελαιώνας— για να θυμίζουν ότι κάποτε η γη αυτή ήταν γεμάτη καλλιέργειες, πριν καλυφθεί από την ανεξέλεγκτη επέκταση του αστικού ιστού.

Λέγεται ακόμη ότι ο Κέκρωψ συγκάλεσε συνέλευση των προκρίτων για να αποφασίσουν ποιο όνομα θα λάμβανε η νέα πόλη. Η απόφαση ήταν υπέρ της Αθηνάς. Ο Ποσειδών, οργισμένος από την επιλογή αυτή, πλημμύρισε την Αττική.

Λίγοι γνωρίζουν ότι, σύμφωνα με μία παλαιά παράδοση, η πόλη των Αθηνών ονομαζόταν αρχικά Ποσειδωνία και ότι επί βασιλείας Κραναού μετονομάσθηκε σε Αθήναι, προς τιμήν της θυγατέρας του Αθηνάς.

Η ονομασία «Ποσειδωνία», κατά τον συγγραφέα, αποτελεί ένδειξη της πανάρχαιας ιστορίας της πόλεως, την οποία ανάγει σε απώτατες προϊστορικές εποχές.

Ενδεχομένως ο μύθος της φιλονικίας μεταξύ Ποσειδώνος και Αθηνάς να συμβολίζει την αντιπαράθεση δύο διαφορετικών τρόπων ζωής: των παραλίων πληθυσμών, που προτιμούσαν τον Ποσειδώνα ως προστάτη της ναυτοσύνης και του εμπορίου, και των γεωργικών πληθυσμών της ενδοχώρας, που τιμούσαν περισσότερο την Αθηνά ως θεά της γεωργίας, της σοφίας και της δημιουργίας.

Αθηνά:Θεά Σοφίας-Προστάτιδα Αθηνών

Η Αθηνά θεωρείται πρωτίστως θεά της σοφίας. Παράλληλα όμως είναι και πολεμική θεότητα, διότι η ειρήνη, η δημιουργία και η πρόοδος προϋποθέτουν ασφάλεια και ισχύ. Για τον λόγο αυτό εικονίζεται πάντοτε με περικεφαλαία, ασπίδα και δόρυ.

Η γέννησή της από την κεφαλή του Διός έχει βαθύ συμβολισμό. Ο Ζευς εκφράζει την ύψιστη διάνοια και τον συμπαντικό Νου· η Αθηνά αποτελεί τη σοφία που γεννάται από την καθαρή νόηση και κατευθύνει τον άνθρωπο τόσο στα ειρηνικά δημιουργήματα όσο και στους αναγκαίους αγώνες για την προάσπισή τους.

Η προσωνυμία Παλλάς αποδίδεται είτε στο «πάλλειν το δόρυ» είτε στο «πάλεσθαι», υποδηλώνοντας ότι η σοφία δεν είναι παθητική κατάσταση αλλά δύναμη ενεργητική, αγωνιστική και δημιουργική.

Κατά τον συγγραφέα, οι ηγέτες κάθε εποχής θα όφειλαν να αντλούν διδάγματα από την ελληνική παράδοση: ότι ούτε η ειρήνη ούτε η ελευθερία διατηρούνται χωρίς διαρκή εγρήγορση, φρόνηση και προσπάθεια.

Το κράνος της Αθηνάς συμβολίζει την ευγένεια, την πνευματική ανωτερότητα και την προστασία του πολιτισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι το σύμβολό της υιοθετήθηκε κατά καιρούς από ακαδημαϊκά ιδρύματα, στρατιωτικά τάγματα και ναυτικές παραδόσεις της Ευρώπης.

Η Αθηνά, νικώντας τον όφι της άγνοιας, συμβολίζει τη νίκη της γνώσεως επί της αμάθειας και του φωτός επί του σκότους.

Το όνομα του μεγάλου Άγγλου δραματουργού Shakespeare έχει ερμηνευθεί ετυμολογικά ως «εκείνος που σείει το δόρυ», γεγονός που ο συγγραφέας συνδέει συμβολικά με το δόρυ της Αθηνάς ως όπλο κατά της άγνοιας.

Στην ασπίδα της φέρει τη μορφή της Γοργόνος Μέδουσας, υπενθυμίζοντας τον μύθο κατά τον οποίο καθοδήγησε τον Περσέα στην εξόντωση του φοβερού τέρατος στα πέρατα του Ωκεανού.

Ύβρις και Έλλειψη Αυτογνωσίας

Με αφορμή τον συμβολισμό της Μέδουσας, ο συγγραφέας διατυπώνει τις προσωπικές του απόψεις για σύγχρονα ιστορικά και εθνικά ζητήματα, θεωρώντας ότι η άγνοια της ελληνικής παραδόσεως οδηγεί αναπόφευκτα στην ύβρη και στην απώλεια της αυτογνωσίας.

Καταλήγει ότι η μεγαλύτερη παρακαταθήκη της Αθηνάς προς τους ανθρώπους δεν είναι η πολεμική ισχύς, αλλά η σοφία, η φρόνηση και η επίγνωση των ορίων του ανθρώπου· αρετές που αποτελούν, κατά την ελληνική σκέψη, το ασφαλέστερο θεμέλιο κάθε πολιτισμού.   (7/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com

Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

Για θέματα που αναγράφονται από το διαδίκτυο ή τις εικόνες, όπου πάντα σημειώνεται ευκρινώς η πηγή, αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να αφαιρέσουμε αμέσως. Να επισημανθεί ακόμη ότι οι απόψεις του ιστολογίου, ή των αποσταλθέντων κειμένων σε μας, του/τα οποίου/α αναρτούμε δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε με το περιεχόμενο και πιστεύουμε ως εκ τούτου δεν φέρουμε ευθύνη από τον νόμο. Από τη στιγμή που απηχούν αποκλειστικά και μόνο τις απόψεις τους.