ΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ ΑΚΟΥΕΙ; Ολοσχερής παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου στα της Μονής Σινά…

Τοποθέτηση του Νίκου Νικολόπουλου

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί τηλεθεατές,

απόψε θα μιλήσουμε για μια υπόθεση που δεν αφορά μόνο τους μοναχούς, την Εκκλησία ή τους αρχαιολόγους.

Αφορά το Διεθνές Δίκαιο. Αφορά τη θρησκευτική ελευθερία. Αφορά την αξιοπιστία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αφορά, τελικά, τη δυνατότητα ενός πανάρχαιου και ζωντανού μοναστηριού να συνεχίσει να υπάρχει ελεύθερο στον τόπο όπου ρίζωσε πριν από δεκαπέντε αιώνες.

Μιλώ για την Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Θεοβάδιστο Όρος Σινά.

Η Μονή δεν είναι ένα κτίριο μέσα στην έρημο. Δεν είναι ένας αρχαιολογικός χώρος που ανοίγει το πρωί, κλείνει το βράδυ και παραδίδεται στη διαχείριση κάποιου κρατικού οργανισμού.

Είναι το αρχαιότερο χριστιανικό μοναστήρι που λειτουργεί αδιάλειπτα για τον αρχικό του σκοπό από τον έκτο αιώνα. Είναι ένας ζωντανός τόπος προσευχής, άσκησης και μαρτυρίας.

Αυτό δεν το λέμε μόνο εμείς. Το αναγνωρίζει επισήμως η UNESCO. Η διεθνής καταχώριση αναφέρει ότι η Μονή ανήκει στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία και στην Αρχιεπισκοπή Σινά, ότι είναι αυτοδιοίκητη και ανεξάρτητη και ότι προστατεύεται όχι μόνο το οικοδόμημα, αλλά και η ίδια η μοναστική ζωή. 

Και εδώ γεννάται το πρώτο αμείλικτο ερώτημα:

Εάν όλα αυτά είναι διεθνώς καταγεγραμμένα, πώς βρέθηκε ξαφνικά η Μονή να πρέπει να αποδείξει ότι δικαιούται να παραμείνει στον ίδιο της τον τόπο;

Ιδιοκτησία ή απλή χρήση;

Μετά την απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας, τον Μάιο του 2025, δημιουργήθηκαν σοβαρά τετελεσμένα στην αιγυπτιακή έννομη τάξη. Το αιγυπτιακό Δημόσιο εμφανίστηκε ως κύριος επίμαχων εκτάσεων, ενώ στη Μονή αναγνωρίστηκαν δικαιώματα κατοχής ή χρήσης σε θρησκευτικούς και αρχαιολογικούς χώρους.

Ας το πούμε καθαρά:

Η ιδιοκτησία δεν είναι χρήση.

Η κυριότητα δεν είναι προσωρινή ανοχή.

Και η ελευθερία μιας μοναστικής κοινότητας δεν εξασφαλίζεται μόνο με την άδεια να τελεί τη Θεία Λειτουργία μέσα στο Καθολικό της.

Η μοναστική ζωή χρειάζεται τους κήπους, τα παρεκκλήσια, τα μετόχια, τις πηγές, τους χώρους φιλοξενίας και τις εκτάσεις που επί αιώνες υπηρετούν την επιβίωση και την αποστολή της Αδελφότητας.

Εάν περιορίσεις τους μοναχούς πίσω από τα τείχη και παραδώσεις το περιβάλλον της Μονής σε τουριστικά και οικονομικά συμφέροντα, τότε μπορείς να κρατήσεις αναμμένα τα φώτα, αλλά έχεις σβήσει το πνεύμα του τόπου.

Το Σινά δεν είναι σκηνικό.

Δεν είναι θεματικό πάρκο.

Δεν είναι μουσειακό έκθεμα.

Δεν είναι ακίνητο προς τουριστική εκμετάλλευση.

Η ίδια η UNESCO προειδοποιεί

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν αντιμετώπισε τις εξελίξεις ως μια ασήμαντη τοπική διαφορά. Ζήτησε έλεγχο των επιπτώσεων του μεγάλου αναπτυξιακού σχεδίου, ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης και προστασία της αυθεντικότητας του τοπίου.

Η UNESCO πραγματοποίησε το 2026 αποστολή επιτόπιου ελέγχου και ζήτησε από την Αίγυπτο νέα ενημέρωση για την κατάσταση του μνημείου έως την 1η Φεβρουαρίου 2027. Η ίδια η Αίγυπτος ανέφερε ότι δόθηκαν οδηγίες να μην προχωρούν έργα σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της UNESCO και χωρίς μελέτη των επιπτώσεων. 

Άρα το πρόβλημα υπάρχει.

Οι ανησυχίες δεν είναι εφεύρεση κάποιων υπερβολικών μοναχών, ούτε μιας αντιπολίτευσης που αναζητεί αφορμές.

Η ίδια η διεθνής κοινότητα λέει ότι η ακεραιότητα, η αυθεντικότητα και ο πνευματικός χαρακτήρας του Σινά χρειάζονται προστασία.

Πέντε μέτωπα ευθύνης

Στην υπόθεση του Σινά ανοίγονται πέντε μεγάλα μέτωπα.

Πρώτον, η θρησκευτική ελευθερία. Οι μοναχοί δεν μπορεί να ζουν με την αγωνία των προσωρινών αδειών παραμονής. Άνθρωποι που διακονούν εκεί επί δεκαετίες δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως περαστικοί επισκέπτες.

Δεύτερον, η Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Η Αίγυπτος έχει αναλάβει διεθνείς υποχρεώσεις για την προστασία ολόκληρου του μνημείου, του φυσικού περιβάλλοντος και της ζωντανής μοναστικής λειτουργίας του.

Τρίτον, η ιστορική συνέχεια των δικαιωμάτων της Μονής. Χρυσόβουλα, διατάγματα, παλαιές δικαστικές κρίσεις και διοικητικές πράξεις συγκροτούν ένα ιστορικό και νομικό καθεστώς που δεν μπορεί να εξαφανιστεί με μια μονοκονδυλιά.

Τέταρτον, το ίδιο το αιγυπτιακό δίκαιο. Η Μονή έχει αναγνωριστεί ως αυτοτελής θρησκευτική οντότητα. Η αναγνώριση αυτή πρέπει να έχει ουσιαστικό περιεχόμενο και αποτελεσματική δικαστική προστασία.

Πέμπτον, η ιστορική ισλαμική παράδοση προστασίας της Μονής. Επί περίπου δεκατέσσερις αιώνες, μουσουλμάνοι ηγεμόνες σεβάστηκαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της. Η Αίγυπτος οφείλει να τιμήσει αυτή την παράδοση ανεκτικότητας και συνύπαρξης, την οποία η ίδια επικαλείται διεθνώς.

Πανηγυρισμοί πριν από την υπογραφή

Και ερχόμαστε τώρα στην ελληνική κυβέρνηση.

Στις 24 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε «ιστορική ημέρα» και υποστήριξε ότι η Μονή αποκτά, ύστερα από 1.500 χρόνια, «στέρεο νομικό θεμέλιο». Δήλωσε ακόμη ότι η συμφωνία εξασφαλίζει στο διηνεκές τον θρησκευτικό χαρακτήρα της και προβλέπει άδειες μακράς παραμονής για τους μοναχούς. 

Υπάρχει, όμως, ένα σοβαρό πρόβλημα.

Στις 24 Οκτωβρίου δεν είχε υπογραφεί η τελική συμφωνία.

Ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει στην υπογραφή όταν η κατάσταση της υγείας του επιτρέψει τη μετάβασή του στην Αίγυπτο. Η αιγυπτιακή πλευρά επίσης μίλησε για αποδοχή ενός συμβολαίου που θα υπογραφεί σε ημερομηνία η οποία θα καθοριστεί αργότερα. Οι επίσημες υπογραφές, επομένως, παρέμεναν σε εκκρεμότητα. 

Πώς πανηγυρίζει μια κυβέρνηση για μια συμφωνία πριν από την επίσημη υπογραφή της;

Πώς χαρακτηρίζει «αίολο και αρρύθμιστο» το καθεστώς της Μονής επί δεκαπέντε αιώνες, όταν η UNESCO καταγράφει ιδιοκτησία, αυτοδιοίκηση, ανεξαρτησία και ειδική προστασία της μοναστικής ζωής;

Μήπως, στην προσπάθεια να παρουσιάσει μια διπλωματική επιτυχία, η κυβέρνηση υιοθετεί άθελά της το βασικό αιγυπτιακό επιχείρημα: ότι πριν από τη σημερινή διευθέτηση δεν υπήρχαν ουσιαστικά δικαιώματα;

Αυτό θα ήταν ιστορικά ανακριβές και πολιτικά επικίνδυνο.

Η διαφάνεια είναι η μόνη απάντηση

Δεν ισχυρίζομαι ότι κάθε συμβιβασμός είναι προδοσία. Μια δίκαιη, σαφής και δεσμευτική συμφωνία μπορεί να αποτελέσει λύση.

Αλλά για να κριθεί, πρέπει να δημοσιοποιηθεί.

Πρέπει να γνωρίζουμε:

Αναγνωρίζεται η κυριότητα της Μονής ή μόνο η χρήση;

Τι προβλέπεται για τα εβδομήντα ένα επίμαχα περιουσιακά στοιχεία;

Τι θα συμβεί με τους κήπους, τα παρεκκλήσια, τα μετόχια και τους χώρους φιλοξενίας;

Οι άδειες παραμονής θα είναι μόνιμες ή ανανεώσιμες;

Υπάρχουν ρήτρες που προστατεύουν τη Μονή από μελλοντικές μονομερείς μεταβολές;

Έχει εγκρίνει το τελικό κείμενο η Σιναϊτική Αδελφότητα με τις διαδικασίες που προβλέπει ο θεμελιώδης κανονισμός της;

Και γιατί δεν έχει δοθεί το κείμενο στη δημοσιότητα;

Η κυβέρνηση δεν δικαιούται να ζητά τυφλή εμπιστοσύνη. Οφείλει να παρουσιάσει τα έγγραφα.

Η Ελλάδα κρίνεται

Η Ελλάδα επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο στα εθνικά της ζητήματα. Και ορθώς το πράττει.

Για να είναι, όμως, πειστική, πρέπει να το υπερασπίζεται και όταν η παραβίαση αφορά άλλους — ακόμη και όταν απέναντί της βρίσκεται μια χώρα με την οποία διατηρεί στρατηγική σχέση.

Η σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου είναι πολύτιμη. Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να στηρίζεται στην αλήθεια, στην αμοιβαιότητα και στον σεβασμό των δικαιωμάτων. Οι στρατηγικές συνεργασίες δεν αποδυναμώνονται από την ειλικρίνεια. Αποδυναμώνονται από τις υπόγειες διευθετήσεις και τα κείμενα που παραμένουν κρυφά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει ότι παρακολουθεί την υπόθεση και ότι επιμένει στην προστασία του θρησκευτικού, ιστορικού και πνευματικού χαρακτήρα της Μονής, σύμφωνα με τη Σύμβαση της UNESCO. 

Η διεθνής κοινότητα κοιτάζει.

Η Ορθοδοξία κοιτάζει.

Ο Ελληνισμός κοιτάζει.

Το Σινά δεν παραδίδεται

Κυρίες και κύριοι,

η Μονή Σινά είναι οι Θερμοπύλες της Ορθοδοξίας στην έρημο.

Αν ένας θεσμός με ιστορία δεκαπέντε αιώνων, με διεθνή αναγνώριση και με τέτοιο νομικό και πνευματικό βάρος μπορεί να μετατραπεί από ιδιοκτήτη σε απλό χρήστη της ίδιας του της γης, τότε κανένα χριστιανικό προσκύνημα στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλές.

Γι’ αυτό απευθύνω σήμερα δημόσια έκκληση και πρόκληση προς την κυβέρνηση:

Δώστε στη δημοσιότητα ολόκληρο το σχέδιο της συμφωνίας.

Καταθέστε το στη Βουλή.

Δημοσιοποιήστε τον πλήρη κατάλογο των επίμαχων περιουσιακών στοιχείων.

Εξηγήστε ποια δικαιώματα διατηρεί η Μονή και από ποια καλείται να παραιτηθεί.

Διασφαλίστε μόνιμη παραμονή για τους μοναχούς.

Και, πάνω από όλα, σεβαστείτε την ελεύθερη βούληση της Σιναϊτικής Αδελφότητας.

Καμία συμφωνία για τη Μονή χωρίς τη Μονή.

Καμία τουριστική ανάπτυξη πάνω στην ιστορική και πνευματική της ελευθερία.

Καμία διπλωματική σκοπιμότητα πάνω από το Διεθνές Δίκαιο.

Η κληρονομιά δεκαπέντε αιώνων δεν χαρίζεται.

Δεν εκχωρείται.

Δεν παραδίδεται.

Μη γένοιτο να προδώσουμε το Σινά.

Σας ευχαριστώ.

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ